Propozycje do ćwiczeń czytania ze zrozumieniem dla dzieci

ze szkoły podstawowej

1.Układanie zdań z rozsypanki wyrazowej.

Z wyrazów znajdujących się na oddzielnych karteczkach dziecko układa zdanie. Wskazane jest zaczynać od zdań bardzo prostych (dwu - trzy wyrazowych po zdania  bardziej złożone.)

2. Porządkowanie zdań z rozsypanki zdaniowej.

Układanie zdań znajdujących się na oddzielnych karteczkach tak, by utworzyły one logiczną całość. Np. Kasia wstała rano. Umyła buzię i zęby. Zjadła śniadanie. Poszła do szkoły. 

Zdania te należy ułożyć przed dzieckiem w nieprawidłowej kolejności.

3. Dobieranie obrazków do treści zdań i odwrotnie.

Kładziemy przed dzieckiem kilka obrazków i jedno zdanie  pasujące do treści obrazka. Zadaniem dziecka jest wybranie prawidłowego obrazka.

Trudniejsza wersja tego ćwiczenia: dziecko dostaje kilka obrazków i kilka zdań, Zadaniem jego jest dopasowanie zdań do obrazków.

4. Wykonanie rysunku do przeczytanego tekstu. Rysowanie schematu, planu lub ilustracji lub plakatu.

Dziecko czyta tekst, w którym np. znajduje się opis jakiegoś zwierzątka. Zadaniem dziecka jest narysowanie zwierzaka  na podstawie przeczytanego przez siebie tekstu.

5. Układanie pytań do przeczytanego tekstu. Rozpoznawanie miejsca, czasu wydarzeń i innych szczegółów

6. Odpowiadanie na pytania do tekstu.

Dziecko czyta tekst, osoba prowadząca ćwiczenia zadaje mu pytania dotyczące treści tekstu, a dziecko ma na nie odpowiedzieć.

7. Uzupełnianie luk w zdaniach.

Dajemy  dziecku  zdanie , w którym brakuje jednego wyrazu. Zadaniem dziecka jest wpisanie pasującego wyrazu bądź wyszukanie odpowiedniego wyrazu z rozsypanki wyrazowej.

8. Odtwarzanie przebiegu zdarzeń.

Dziecko czyta tekst, a następnie opowiada jego treść z zachowaniem kolejności zdarzeń. 

9.  Streszczenie treści przeczytanego tekstu.

Dziecko czyta tekst, a następnie zadaniem jego jest streścić przeczytany tekst pisemnie albo ustnie.

10. Układanie pomieszanych fragmentów tekstu w całość.

Wersja A. Dziecko czyta tekst, a następnie otrzymuje ten sam tekst w formie rozsypanki zdaniowej. Zadaniem dziecka jest ułożenie zdań w odpowiedniej kolejności, tak by tworzyły logiczną całość.

Wersja B.  Dziecko dostaje rozsypankę zdaniową bez uprzedniego czytania tekstu.  Układa zdania tak by utworzyły logiczną całość. Osoba prowadząca  sprawdza poprawność ułożenia zdań.

Wersja C. Dziecko dostaje rozsypanki zdaniowe dwóch (lub więcej tekstów) , jego zadaniem jest posegregowanie zdań tak by utworzyły logiczną treść dwóch różnych opowiadań.

11. Układanie początku lub dalszego ciągu tekstu.  

12. Odnajdywanie w tekście błędów lub wprowadzanie w nim zmian literackich.

Dziecko czyta tekst, którym cześć wyrazów nie pasuje do treści opowiadania,   jego zadaniem jest zastąpienie stosownym wyrazem tego wyrazu, który nie należy do opowiadania.

14. Szukanie fragmentów tekstu dotyczących różnych problemów.

Dziecko ma za zadnie znaleźć w tekście fragment dotyczący opisu  jakiejś rzeczy, zjawiska podanego  przez prowadzącego.

Wskazówki na podstawie fachowej literatury opracowały:

Anita Leśniak, Marta Kuchta, pedagodzy Poradni Psychologiczno- Pedagogicznej w Suchej Beskidzkiej ul. Kościelna 5B, 34-200 oraz Anna Golonka - nauczyciel języka polskiego Szkoły Podstawowej w Harbutowicach, 32-440 Sułkowice.

Praca z dzieckiem nadpobudliwym ruchowo

Nadpobudliwość psychoruchowa to zespół cech zachowania, który dotyczy czynności psychicznych i motorycznych. Występuje w postaci wzmożonego pobudzenia ruchowego, nadmiernej reaktywności emocjonalnej oraz specyficznych zaburzeń funkcji poznawczych (H. Nartowska, 1972, 1976).  Przyczyny występowania nadpobudliwości to: uszkodzenia centralnego układu nerwowego oraz czynniki środowiskowe takie jak: zła atmosfera domu – niespokojna pełna napięć, konfliktów, nieprawidłowe metody wychowawcze – zbytni rygor, kary cielesne lub psychiczne, połączone z niekonsekwencją.

Jak zachowuje się dziecko nadpobudliwe psychoruchowe?

Według H. Nartowskiej dziecko takie cechuje nadmierna ruchliwość. Dziecko bezustannie się kręci, wierci, zmienia pozycję, wstaje, siada, chodzi, wykonuje wiele ruchów najczęściej zbytecznych (coś skubie, zniszczy, zgniecie, obgryza paznokcie). Stale manipuluje przedmiotami, które ma w zasięgu rąk. Bardzo trudno znosi momenty, gdy musi na coś czekać, gdy nie ma konkretnego zajęcia. Także w czynnościach orientacyjno – poznawczych widoczna jest nadpobudliwość. Wzmożony odruch orientacyjny powoduje, że wszystkie nawet najsłabsze bodźce zwracają i przyciągają uwagę dziecka. Dziecko ma problemy z koncentracją, z brakiem selektywności uwagi. Dzieci nadpobudliwe są mało wytrwałe, szybko się męczą, mają wahania mobilizacji psychologicznej. Konsekwencją tych zaburzeń jest roztrzepanie, zapominanie, chaotyczność, słaba organizacja działania. Dziecko takie często przerywa zadanie, przy najmniejszej trudności nie doprowadza pracy do końca. Niechętnie zajmuje się jedną i tą samą czynnością przez dłuższy czas.

Kolejny typowy objaw to nadmierna pobudliwość emocjonalna. Reakcje są niewspółmierne do bodźca. Są gwałtowne. Dzieci te cechuje drażliwość, agresywność lub też płaczliwość i lękliwość. Mają zmienne nastroje, łatwo wybuchają płaczem, nie chcą wykonywać poleceń dorosłych, a w stosunku do rówieśników są konfliktowe i agresywne. Ich reakcje są krótkotrwałe, szybko mijają i ustępują miejsca np. radości czy śmiechowi.

Objawy nadpobudliwości psychoruchowej mogą występować w zespołach. H. Nartowska wyróżnia je ze względu na dominowanie jednego typu objawów.

I grupa objawów – dzieci nadmiernie ruchliwe. Są ekspansywne w działaniu, aktywne i chętne do pracy. Często zmieniają przedmiot zainteresowania.

II grupa – dzieci, u których głównym objawem jest niepokój ruchowy, drobne ruchy manipulacyjne w obrębie własnego ciała. Cechuje je nasilona emocjonalność. W sytuacjach napięcia emocjonalnego wzrasta ich niepokój ruchowy.

III grupa – dzieci o nasilonych objawach nadpobudliwości emocjonalnej, są kłótliwe, płaczliwe, łatwo się obrażają, złoszczą, są konfliktowe.

Iv grupa – dzieci  u których nadpobudliwość objawia się we wszystkich omawianych zakresach. Sprawiają one szczególnie wiele problemów wychowawczych.

Jak powinna więc wyglądać praca opiekuńczo – wychowawcza z takim dzieckiem?

Konieczne jest zabezpieczenie dziecku możliwości uprawiania sportu (pływanie, bieganie, piłka nożna i inne). Po treningu dziecko będzie spokojniejsze. Zmniejszy to na pewno teksty stałego upominania dziecka (nie skacz, nie wierć się, nie kop nogą, siedź spokojnie, nie biegaj, nie krzycz).

Nie wolno na siłę przełamywać uporu. Układ nerwowy dziecka nadpobudliwego ma mniejszą odporność. Wszelkie drastyczne środki wychowawcze – kary fizyczne, izolacja w zamknięciu, agresja słowna dorosłych, krzyki i długie dyskusje wzmagają pobudliwość układu nerwowego i doprowadzają do nasilenia objawów. Bardzo ważne jest pilnowanie, aby dziecko nadpobudliwe doprowadzało czynność do końca. A więc stopniować trudność i długość zadania, doceniać efekt poszczególnych kroków i pilnować, aby w otoczeniu dziecka, gdy pracuje był porządek. Dziecko nadpobudliwe wymaga większej kontroli rodziców niż inne dzieci, trzeba co jakiś czas sprawdzać co robi, jak organizuje sobie czas, a w razie konieczności pomóc.

Ważna jest też pomoc w nauce takiemu dziecku. Szczególnej opieki wymaga odrabianie lekcji. Dziecko nadpobudliwe pozostawione samo sobie pracuje chaotycznie, niesystematycznie, w bałaganie, szybko się męczy i zniechęca. Należy więc przestrzegać pewnych zasad:

- po szkole zapewnić dziecku możliwość odpoczynku,

- dziecko powinno zawsze odrabiać lekcje o stałych porach dnia,

- dziecko powinno mieć stałe miejsce do nauki, swoje,

- dziecko powinno pracować z przerwami, krótko ale często i systematycznie,

- krytykować należy tylko konkretny błąd.

Od świadomości rodziców i wczesnego, konsekwentnego oddziaływania pedagogicznego zależy wg. H. Nartowskiej czy dziecko nadpobudliwe będzie tylko dzieckiem kłopotliwym czy też dzieckiem o zaburzonym rozwoju osobowości. Właściwe pokierowanie dzieckiem może sprawić, że jego nadmierna aktywność nie tylko będzie przeszkodą w życiu, lecz może stanowić pozytywną i społecznie pożądaną cechę jego zachowania.

Ogólne zasady postępowania z dzieckiem nadpobudliwym psychoruchowym to wg. H. Nartowskiej:

1.      Nie hamowanie nadmiernej aktywności dziecka, lecz stałe dyskretne ukierunkowywanie jego działalności na właściwy cel.

2.      Czuwanie nad stawianiem celów na miarę możliwości dziecka (niezbyt odległy w czasie, na odpowiednim poziomie trudności).

3.      Dyskretna pomoc w organizowaniu działania dziecka, tak aby zawsze osiągnęło zamierzony cel, zakończyło czynność, zadanie.

4.      Odległość celów działania, zakres obowiązków i system kontroli rodziców muszą być dostosowane do wieku dziecka i powinny zmieniać się odpowiednio do poziomu jego rozwoju np. w wieku przedszkolnym nie tylko kontrolujemy działania dziecka, lecz także pomagamy mu przez współdziałanie.

Reakcja na niewłaściwe zachowanie dziecka powinna być:

·         Szybka- czyli natychmiast po przewinieniu.

·         Skuteczna – czyli doprowadzona do końca. Nie ograniczamy się tylko do gadania ale ją wykonujemy.

·         Sprawiedliwa – waga kary powinna być adekwatna do przewinienia.

·         Słuszna – kara powinna być związana z rzeczywistym, konkretnym przewinieniem dziecka.

·         Słowna – bezwzględnie wystrzegaj się kar cielesnych!

Wskazania do postępowania w domu:

1. Dziecko nadpobudliwe psychoruchowo powinno mieć zapewnioną w domu atmosferę akceptacji i spokoju.
2. Należy być konsekwentnym w ustalaniu reguł, obowiązków i karceniu dziecka.
3. Osoba dorosła w kontakcie z dzieckiem powinna zawsze reagować spokojnie nigdy wybuchowo, gwałtownie.
4. Zawsze należy stwarzać dziecku poczucie bezpieczeństwa i dać dziecku do zrozumienia, że się je kocha, ale jest się konsekwentnym i wymagającym.
5. Wymagania stawia się w sposób jasny i klarowny.
6. Obowiązki domowe powinny być dostosowane do jego możliwości,.
7. Ważne jest aby dzienny rozkład zajęć dziecka był uporządkowany.
8. Należy ograniczyć oglądanie telewizji, wyeliminować programy o treści agresywnej.
9. Proponowane zabawy w chwilach wolnych to zabawy o charakterze uspokajającym typu: lepienie z plasteliny malowanie, układanie puzzli, itp.
10. Rozwiązanie konfliktu powinno nastąpić zaraz po sytuacji konfliktowej.
11. Opiekunowie powinny poświęcać trochę czasu na rozmowę i zabawę z dzieckiem.
12. Opiekunowie powinni też odnosić się do dziecka z wyrozumiałością i cierpliwością, ponieważ jego zachowanie nie wynika ze złości, ale z braku umiejętności kontrolowania swego zachowania.
13. Dla dziecka należy wyznaczyć osobny pokój lub część pokoju jako jego własny teren, oraz miejsce do nauki, przed którym znajduje się czysta ściana, pozbawiona dodatkowych elementów czy dekoracji.

Jeżeli chodzi natomiast o agresję i pracę opiekuńczo- wychowawczą z dzieckiem agresywnym musimy wyjść od zdefiniowania pojęcia.

Pojęcie agresji nie jest łatwe do zdefiniowania. Zachowanie agresywne polega na bezpośrednim lub pośrednim wyrządzaniu szkody. Można wyróżnić formy agresji:

• bezpośrednią, która ma postać agresji fizycznej, werbalnej lub akspresyjnej,
• pośrednią, która jest najczęściej werbalna (np. oszczerstwo).

Agresja poza jawną może też być ukryta (np. agresywne mażenia).

Odróżnia się również agresję spontaniczną, od instrumentalnej, podejmowanej z premedytacją.

Im dziecko młodsze, tym agresja jest bardziej bezpośrednia i globalna: obejmuje zarówno kontakt fizyczny, słowa, jak i pantomimiczną ekspresję gniewu.

Liczne badania psychologiczne dowodzą, że przeciwdziałaniu agresji, jak i w całym procesie wychowawczym bardzo ważną rolę odgrywają wzajemne relacje interpersonalne między rodzicami a dzieckiem oraz między samymi dziećmi. O ich treści, od tego czy będą to relacje zaufania, akceptacji, życzliwości, współodpowiedzialności, czy też stosunki, nieufności i przymusu zależy przebieg procesu wychowawczego i trwałość jego wpływu na osobę dziecka.

Zwrócę uwagę na czynniki, które chronią przed agresją a które przyczyniają się do jej powstania.

Podstawową zasadą wychowawczą przeciwko agresji jest nie wzmacnianie jej, choćby tylko uwagą, natomiast wyraźne pozytywne wzmacnianie innych sposobów reagowania dziecka na trudności. Jest to szczególnie skuteczne w stosunku do dzieci młodszych, gdy tworzą się nawyki agresywnego bądź nieagresywnego zachowania. Można także wycofać dziecko zachowujące się agresywnie z sytuacji przez nie pożądanej (np. zabawa), pozbawić je przyjemności. Kara fizyczna jako sposób redukowania zachowań agresywnych jest całkowicie wykluczona, gdyż staje się modelem agresji. Agresja powinna zawsze pozostać bez sukcesu i prowadzić do przykrości, niepowodzeń, strat. Szczególnie istotne wydają się oddziaływania wychowawcze uczące konstruktywnych zachowań w sytuacji frustracji, rozwijanie samokontroli dziecka poprzez stawianie przed nim odpowiedzialnych, samodzielnie rozwiązywanych zadań, a także pobudzanie jego autorefleksji. Należy jednak pamiętać, że głównym instrumentem hamowania agresji jest komunikowanie się międzyludzkie oparte o mowę. Przede wszystkim sami rodzice powinni być modelami nieagresywnego zachowania.

Artykuł pochodzi ze strony:  www.ddnr2.lbl.pl